توسعه باغبانی ایران در افق ۱۴۲۰ با سناریو «توسعه فناورمحور»

به گزارش خبرگزاری مهر، بخش باغبانی ایران با تولید سالانه ۲۵ میلیون تن محصول و اشتغال مستقیم بیش از ۸۰۰ هزار نفر، یکی از ارکان مهم اقتصاد کشاورزی کشور است، اما با چالش‌هایی از جمله محدودیت منابع آب، کاهش بهره‌وری و ضعف در نظام انتقال دانش مواجه است.

این مطالعه با هدف تحلیل آینده‌پژوهانه توسعه باغبانی ایران و با تأکید بر نقش تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی انجام شده و برای طراحی سناریوها از داده‌های مرکز آمار ایران، وزارت جهاد کشاورزی و گمرک جمهوری اسلامی ایران استفاده کرده است.

برای کمی‌سازی پیامدهای هر سناریو نیز از مدل تعادل عمومی قابل محاسبه (CGE)، مدل‌های سری زمانی ARIMA و شبیه‌سازی مونت‌کارلو با ۱۰ هزار تکرار استفاده شده است.

۳ سناریو برای آینده باغبانی

بر اساس یافته‌های گزارش، در سناریوی «ادامه روند موجود»، اشتغال بخش کشاورزی از ۲.۰۷ میلیون نفر به ۱.۹۴ میلیون نفر کاهش می‌یابد که معادل افت ۶ درصدی است. در این سناریو، تراز تجاری محصولات باغی به ۴.۷ میلیارد دلار می‌رسد.

در سناریوی «توسعه فناورمحور»، دو فرض کلیدی شامل افزایش بودجه تحقیقات به ۱.۵ درصد ارزش افزوده بخش کشاورزی و پوشش ترویجی ۸۰ درصدی بهره‌برداران در نظر گرفته شده است.

بر اساس مدل‌سازی انجام‌شده، در این سناریو ارزش افزوده بخش باغبانی ۶۱ درصد افزایش می‌یابد و ۴۸۰ هزار شغل جدید در زنجیره ارزش ایجاد می‌شود. همچنین اشتغال بخش کشاورزی ۲۶ درصد افزایش خواهد یافت.

از دیگر نتایج این سناریو، بهبود ۷۸ درصدی بهره‌وری آب است؛ به‌طوری که بهره‌وری آب از ۱۸.۵ به ۳۳ هزار ریال به ازای هر مترمکعب می‌رسد.

صادرات محصولات باغی نیز در این سناریو ۱۲ میلیارد دلار برآورد شده که ۹۴ درصد بیشتر از سناریوی «ادامه روند موجود» است.

تأکید بر سرمایه‌گذاری در تحقیقات، آموزش و ترویج

تحلیل هزینه ـ فایده انجام‌شده در این مطالعه نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در نظام تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در سناریوی توسعه فناورمحور، نرخ بازده داخلی ۲۴ درصد و نسبت فایده به هزینه ۵.۶ دارد.

بر اساس یافته‌های این گزارش، سناریوی «توسعه فناورمحور» به‌عنوان مسیر پیشنهادی برای توسعه باغبانی ایران در افق ۱۴۲۰ معرفی شده است. برای تحقق این مسیر، تدوین و اجرای «قانون جهش توسعه باغبانی ایران» پیشنهاد شده است.

سه محور اصلی پیشنهادی این قانون شامل افزایش بودجه تحقیقات کاربردی به ۱.۵ درصد ارزش افزوده بخش کشاورزی، تحول نظام آموزش عالی کشاورزی با تمرکز بر مهارت‌آموزی و کارآفرینی و افزایش نسبت دانشجویان مهارتی از ۲۰ به ۶۰ درصد و هوشمندسازی نظام ترویج مبتنی بر فناوری اطلاعات و سامانه‌های هشدار سریع با پوشش ۸۰ درصدی است.