۳۰۰ میلیارد دلار تعهد مالی پنهان در پشت رونق هوش مصنوعی
به گزارش خبرنگار مهر، شرکتهای بزرگ فناوری در کمتر از یک سال گذشته تا ۳۰۰ میلیارد دلار ضمانت برای تأمین مالی مراکز داده و تراشههای مورد استفاده در پروژههای هوش مصنوعی ارائه کردهاند؛ تعهداتی که بخش عمده آنها مستقیماً بهعنوان بدهی در ترازنامه شرکتها ثبت نشده و نگرانیهایی درباره میزان واقعی ریسک مالی ناشی از رونق هوش مصنوعی ایجاد کرده است.
بررسی فایننشالتایمز نشان میدهد شرکتهایی مانند متا، انویدیا و برودکام بهطور فزایندهای از سازوکاری موسوم به «ضمانت ارزش باقیمانده» استفاده میکنند. در این ساختار، شرکت فناوری حداقل ارزش آینده یک مرکز داده یا تراشه را تضمین میکند و در صورتی که دارایی در آینده با قیمتی پایینتر از ارزش تضمینشده فروخته یا اجاره داده شود، شرکت باید بخشی از اختلاف را جبران کند.
در این مدل، بدهی اصلی توسط یک شرکت واسط یا «وسیله با هدف خاص» تأمین میشود که مالک دارایی است. به این ترتیب شرکت فناوری بدون آنکه کل بدهی پروژه را مستقیماً در ترازنامه خود ثبت کند، اعتبار مالی خود را در اختیار پروژه قرار میدهد.
فایننشالتایمز برآورد کرده است شرکتهای بزرگ فناوری طی ۱۲ ماه گذشته تا ۳۰۰ میلیارد دلار از این نوع ضمانتها ارائه کردهاند. این روش به شرکتها اجازه میدهد سرمایهگذاری سنگین در زیرساخت هوش مصنوعی را با فشار کمتری بر ترازنامه خود ادامه دهند، در حالی که هزینه تأمین مالی پروژهها نیز به دلیل اتکا به اعتبار شرکتهای بزرگ کاهش مییابد.
ضمانت ۱۰۵ میلیارد دلاری انویدیا
برودکام در ماه ژوئن حدود ۲۹ میلیارد دلار تعهد در قالب یک برنامه تأمین مالی تراشه برای شرکت Anthropic پذیرفت. در این ساختار، تراشهها در اختیار یک شرکت واسط قرار میگیرند و سپس به Anthropic اجاره داده میشوند.
انویدیا نیز در چند پروژه مشابه وارد شده است. این شرکت اعلام کرده میتواند در برخی معاملات تا ۲۵ درصد از ارزش باقیمانده داراییها را تضمین کند. همچنین انویدیا حدود ۱۰۵ میلیارد دلار ضمانت به شرکت SB Energy، زیرمجموعه SoftBank، برای ساخت یک مرکز داده بزرگ در اوهایو ارائه کرده است؛ مرکزی که قرار است برای OpenAI مورد استفاده قرار گیرد.
متا نیز از نخستین شرکتهایی بود که این روش را در مقیاس بزرگ به کار گرفت. این شرکت برای پروژه مرکز داده Hyperion در لوئیزیانا حدود ۲۸ میلیارد دلار ضمانت ارزش باقیمانده ارائه کرد و این پروژه توانست حدود ۲۷ میلیارد دلار بدهی جذب کند.
ریسک زمانی افزایش مییابد که ارزش داراییهای AI کاهش یابد
این ضمانتها لزوماً به معنای ایجاد زیان برای شرکتها نیستند. تا زمانی که مراکز داده استفاده بالایی داشته باشند و ارزش تراشهها و تجهیزات حفظ شود، ممکن است ضمانتها هرگز فعال نشوند.
اما در صورتی که رشد تقاضای هوش مصنوعی کمتر از انتظار باشد، ظرفیت بیش از نیاز ساخته شود یا تجهیزات با سرعت بیشتری منسوخ شوند، ارزش مراکز داده و تراشهها میتواند کاهش یابد. در چنین شرایطی، شرکتهایی که ارزش این داراییها را تضمین کردهاند ممکن است با تعهدات مالی بیشتری مواجه شوند.
فایننشالتایمز به نقل از کارشناسان اعتباری هشدار داده است که افزایش این نوع تعهدات خارج از ترازنامه، ارزیابی ریسک اعتباری شرکتهای فناوری را پیچیدهتر میکند. در عین حال، آژانسهای رتبهبندی اعتباری بخشی از این ضمانتها را در ارزیابی اهرم مالی شرکتها لحاظ میکنند.
بر اساس برآورد تحلیلگران مورگان استنلی، مجموع تعهدات خارج از ترازنامه و حمایتهای اعتباری هفت شرکت بزرگ فناوری و تولیدکننده تراشه از ۳.۱ تریلیون دلار فراتر رفته است؛ رقمی که البته شامل انواع مختلف تعهدات مالی است و با رقم ۳۰۰ میلیارد دلاری ضمانتهای ارزش باقیمانده یکسان نیست.
همزمان، رویترز گزارش داده است که سرمایهگذاران بازار اوراق قرضه نسبت به موج بدهی مرتبط با هوش مصنوعی محتاطتر شدهاند. انتشار بدهی شرکتهای بزرگ زیرساخت هوش مصنوعی میتواند در سال آینده به حدود ۴۲۰ میلیارد دلار برسد؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۶ حدود ۶۰ درصد بیشتر است.
رشد سریع سرمایهگذاری در مراکز داده، تراشهها و زیرساختهای هوش مصنوعی اکنون بخش قابلتوجهی از تأمین مالی شرکتهای فناوری را به خود اختصاص داده است و استفاده از ساختارهای خارج از ترازنامه، در کنار افزایش استقراض مستقیم، به یکی از محورهای مهم بحث درباره ریسک مالی این صنعت تبدیل شده است.