تأمین منابع مالی، شرط تحقق اهداف ریلی برنامه هفتم است
به گزارش خبرنگار مهر، سیدمیرحسن موسوی دیزجی، قائم‌مقام راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، امروز (یکشنبه، ۳ آبان) در نشست خبری نوزدهمین همایش بین‌المللی حمل‌ونقل ریلی، با اشاره به ضرورت توسعه حمل‌ونقل ریلی در کشور اظهار کرد: در کنار فعالیت‌های عملیاتی، مدیران ارشد راه‌آهن پیگیری امور مطالعاتی، مشاوره‌ای و سایر موضوعات مرتبط با توسعه را نیز در دستور کار دارند، اما ایده‌پردازی و طرح مسائل علمی باید از سوی دانشگاه‌ها، نخبگان، پیشکسوتان و همه علاقه‌مندان به توسعه حمل‌ونقل کشور، به‌ویژه حمل‌ونقل ریلی، انجام شود تا این ایده‌ها به قوانین، مقررات و تسهیلات مرتبط تبدیل شوند و مدیران عملیاتی بتوانند آن‌ها را به‌درستی اجرا کنند.
وی افزود: حمل‌ونقل ریلی در کشور ما، به‌ویژه در شرایط فعلی و همچنین در گذشته، از مزایای قابل‌توجهی در مقایسه با سایر شیوه‌های حمل‌ونقل برخوردار بوده است که نمی‌توان به‌سادگی از آن‌ها عبور کرد. شاید نتوانسته‌ایم به‌خوبی درباره این مزایا اطلاع‌رسانی کنیم و آن‌طور که شایسته است، اهمیت این بخش را جا بیندازیم. همچنین در چند سال گذشته، توجه جدی به این حوزه نشده است.
مصرف سوخت در حمل‌ونقل ریلی ۱.۶ حمل‌ونقل جاده‌ای است
قائم‌مقام راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با اشاره به مزایای حمل‌ونقل ریلی تصریح کرد: یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های حمل‌ونقل ریلی، کاهش مصرف سوخت است که امروز یکی از مسائل مهم کشور به شمار می‌رود. در حمل‌ونقل ریلی بار و مسافر، تقریباً ۱.۶ سوخت مصرفی حمل‌ونقل جاده‌ای برای جابه‌جایی بار و مسافر از مبدأ به مقصد مصرف می‌شود.
وی یادآور شد: کاهش آلایندگی هوا و توسعه حمل‌ونقل سبز، از دیگر مزایای حمل‌ونقل ریلی است. همچنین توسعه این شیوه حمل‌ونقل در بخش مسافری می‌تواند به کاهش تصادفات جاده‌ای و جلوگیری از جان‌باختن هم‌وطنان یا آسیب‌دیدگی و معلولیت آنان منجر شود؛ موضوعی که با توجه به حجم بالای سفرها با خودروهای شخصی در جاده‌های کشور، اهمیت زیادی دارد.
موسوی دیزجی ادامه داد: جابه‌جایی انبوه بار از طریق راه‌آهن نیز مزیت مهم دیگری است. با تشکیل یک قطار از مبدأ به مقصد و طی مسافت‌های طولانی، می‌توان از تردد تعداد زیادی تریلی در مسیرهای جاده‌ای کشور جلوگیری کرد یا آن را کاهش داد تا خطرات کمتری متوجه مسافرانی شود که از جاده‌ها تردد می‌کنند. آسایش و امنیت نیز از دیگر مزایای حمل‌ونقل ریلی است.
وی تاکید کرد: به دلیل همین مزایا، کشورهای مختلف جهان همواره توجه جدی به توسعه حمل‌ونقل ریلی در بخش‌های مسافری و باری داشته‌اند و خواهند داشت. در این کشورها، مقررات مناسبی تدوین شده، تسهیلات خوبی در نظر گرفته شده و دولت‌ها نیز حمایت‌های قابل‌توجهی از این بخش انجام داده‌اند.
قائم‌مقام راه‌آهن با اشاره به توجه دولت و مجلس به توسعه حمل‌ونقل ریلی گفت: اگر به سخنرانی‌های رئیس‌جمهور در یک سال اخیر توجه کنیم، حضور جدی ایشان در بازدیدهای راه‌آهن و برگزاری جلسات توسعه حمل‌ونقل ریلی با فاصله حداکثر دو هفته نشان می‌دهد که دولت و مجلس، توسعه این بخش را در دستور کار قرار داده‌اند.
وی افزود: توجه به تأکیدات امام شهیدمان درباره توسعه حمل‌ونقل ریلی نیز با توجه به موقعیت کشور در کریدورهای شمال – جنوب و شرق – غرب و قرارگرفتن ایران در چهارراه ارتباطات بین‌المللی و مسیر اتصال آسیا به اروپا، اهمیت ویژه‌ای دارد.
موسوی دیزجی با اشاره به ظرفیت‌های قانون برنامه هفتم توسعه در حوزه حمل‌ونقل ریلی اظهار کرد: آثار و الزامات توسعه این بخش به‌طور کامل در قانون برنامه هفتم توسعه که مجلس شورای اسلامی تصویب کرده، دیده شده است. دولت و مجلس باید اجرای این تکالیف را پیگیری کنند، منابع مالی موردنیاز را پیش‌بینی کنند و تسهیلات لازم را برای ورود سرمایه‌گذاران فراهم آورند تا بتوانیم به اهداف تعیین‌شده در این قانون نزدیک شویم.
توسعه قطارهای حومه‌ای حتی در دوران جنگ نیز پیگیری شد
وی یاد: رئیس‌جمهور حتی در دوران جنگ نیز جلسات مفصلی برای توسعه قطارهای حومه‌ای برگزار می‌کند. دو مسئله اصلی مورد تأکید ایشان در حوزه حمل‌ونقل، یکی توسعه قطارهای حومه‌ای است که با هدف کاهش ترافیک ورودی به کلان‌شهرها دنبال می‌شود.
قائم‌مقام راه‌آهن تصریح کرد: معمولاً افرادی که برای کار به کلان‌شهرها سفر می‌کنند و پس از پایان کار به شهرهای خود بازمی‌گردند، با یک تا دو ساعت ترافیک در مسیر ورود و یک تا دو ساعت ترافیک در مسیر خروج مواجه می‌شوند. این شرایط، خستگی ناشی از کار و مسیر، مصرف انرژی و سایر مسائل مرتبط را به دنبال دارد؛ ازاین‌رو، توسعه قطارهای حومه‌ای در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: شرکت قطارهای حومه‌ای را طبق قانون و آیین‌نامه مربوط ایجاد کرده‌ایم و با قدرت و سرعت، براساس رهنمودهای رئیس‌جمهور، این موضوع را پیگیری می‌کنیم تا بتوانیم در جابه‌جایی افرادی که برای کار، تحصیل و احتمالاً درمان به کلان‌شهرها مراجعه می‌کنند، نقش مؤثری داشته باشیم و آن‌ها را بلافاصله به شهرهای محل سکونتشان بازگردانیم تا به استراحت و زندگی خود رسیدگی کنند.
موسوی بیان کرد: توسعه قطارهای حومه‌ای هم در قانون برنامه هفتم توسعه مورد توجه قرار گرفته و هم رئیس‌جمهور تأکید جدی بر آن دارد.
وی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و تجربیات بین‌المللی در توسعه حمل‌ونقل ریلی گفت: ایده‌پردازی درباره این مسائل، انجام مطالعات علمی مرتبط با نوآوری‌ها و بررسی‌های تطبیقی برای دستیابی به اهداف تعیین‌شده، با مشارکت مشاوران داخلی و خارجی، نیازمند برگزاری همایش‌های بین‌المللی است. از این طریق می‌توانیم از تجربه‌های سایر کشورها، نخبگان، دانشگاهیان و افرادی که در این زمینه مطالعه کرده‌اند، آثار علمی نوشته‌اند یا تجربه عملی دارند، بهره‌مند شویم.
حرکت قطارهای باری و مسافری در جنگ ۱۲ روزه حتی یک روز هم متوقف نشد
قائم‌مقام راه‌آهن با اشاره به عملکرد راه‌آهن در دولت چهاردهم و شرایط خاص کشور اظهار کرد: در نزدیک به دو سال فعالیت دولت چهاردهم در بخش راه‌آهن، با توجه به شرایط کشور در جنگ ۱۲ روزه، وضعیت نه جنگ و نه صلح و همچنین جنگ ۴۰ روزه و اتفاقات پیرامونی آن، همکاران ما در شرکت‌های حمل‌ونقل مسافری و باری، عملکرد مثبتی داشته‌اند.
وی با اشاره به عملکرد راه‌آهن در جنگ ۱۲ روزه گفت: تجربه‌هایی که طی چندین سال گذشته در راه‌آهن به دست آمده بود، موجب شد که حتی یک روز نیز حرکت قطارهای مسافری و باری در شبکه ریلی متوقف نشد.
راه‌آهن با توقف پروازها، قطارهای فوق‌العاده را در چند ساعت راه‌اندازی کرد
موسوی یادآور شد: پس از آغاز حملات و توقف پروازها، راه‌آهن بلافاصله وارد عمل شد. در همان یکی دو ساعت نخست، برای راه‌اندازی قطارهای فوق‌العاده، اضافه‌کردن واگن‌های ذخیره موجود در مناطق مختلف و صدور مجوز استفاده از واگن‌هایی که در انتظار تعمیرات اساسی سالانه بودند، برنامه‌ریزی کردیم.
وی عنوان کرد: این تصمیم‌ها ظرف یکی دو ساعت اتخاذ شد و بلافاصله همه امکانات با رویکردی جهادی به میدان آمدند. در روزهای نخست جنگ و همچنین روزهای پایانی آن، که تقاضای سفر به‌طور چشمگیری افزایش یافت، توانستیم جابه‌جایی مسافران از مشهد مقدس، بندرعباس، تبریز، تهران و سایر شهرها به مقاصد مختلف را مدیریت کنیم.
قائم‌مقام راه‌آهن با اشاره به عملکرد راه‌آهن در ایام اربعین اظهار کرد: در بخش مسافری و در ایام اربعین نیز توانستیم وظیفه خود را برای جابه‌جایی عاشقان اهل‌بیت (ع) که قصد زیارت امام حسین (ع) را داشتند، انجام دهیم. از شهرهای مختلف، قطارهای مستقیم به مقصد خرمشهر راه‌اندازی کردیم و چهار دستگاه ریل‌باس در خرمشهر، شلمچه و ایستگاه اهواز به خرمشهر مستقر شدند که به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کردند.
وی افزود: همچنین برای مسیر کرمانشاه و همدان، قطارهای فوق‌العاده رفت‌وبرگشت برنامه‌ریزی کردیم. با توجه به اتصال شبکه ریلی به جنوب کشور، توانستیم پاسخگوی تقاضای سفر مردم باشیم و روزی نبود که تقاضایی وجود داشته باشد اما امکان پاسخگویی به آن فراهم نشود.
درصد ظرفیت قطارها به مراسم تشییع در تهران، قم و مشهد اختصاص یافت
موسوی با اشاره به نقش راه‌آهن در جابه‌جایی شرکت‌کنندگان در مراسم وداع و تشییع امام شهید در تهران و قم تصریح کرد: در این مراسم، بلافاصله ۸۰ درصد ظرفیت تمام قطارهای مسافری را برنامه‌ریزی کردیم و در اختیار مشتاقان حضور در مراسم قرار دادیم. این ظرفیت برای جابه‌جایی مسافران از شهرهای مختلف به تهران و همچنین از تهران به قم اختصاص یافت و این عملیات با موفقیت انجام شد.
وی با اشاره به جابه‌جایی مسافران برای مراسم تشییع و تدفین رهبر شهید در مشهد اظهار کرد: در این مراسم نیز ۸۰ درصد ظرفیت قطارها را از تمام شهرهای متصل به شبکه ریلی به مقصد مشهد مقدس و در مسیر برگشت برنامه‌ریزی کردیم.
قائم‌مقام راه‌آهن ادامه داد: اگرچه دشمن با هدف ایجاد اختلال، یکی از پل‌های ورودی به ایستگاه راه‌آهن مشهد را در محور ریلی این شهر بمباران کرد، اما به لطف خدا، بازسازی و استقرار مجدد خط ریلی را در همان ساعت‌های اولیه در دستور کار قرار دادیم و کمتر از ۲۴ ساعت، این خط عملیاتی شد.
وی افزود: در جریان این اتفاق، با همکاری سازمان راهداری، مسافرانی را که در چند بلاک متوقف شده بودند، با اتوبوس جابه‌جا کردیم و در آن سوی مسیر نیز قطارهایی پیش‌بینی شد تا مسافران مجدداً با قطار به ایستگاه راه‌آهن مشهد و مرکز شهر منتقل شوند و بتوانند در مراسم شرکت کنند.
موسوی با اشاره به نقش این مجموعه در جابه‌جایی کالاهای اساسی در شرایط جنگی تصریح کرد: در جنگ ۱۲ روزه، راه‌آهن برای جابه‌جایی کالاهای اساسی، به‌ویژه از بندر امام خمینی (ره)، به‌صورت شبانه‌روزی در میدان بود. برای برخی واگن‌هایی که اساساً برای تردد در آن مسیر یا حمل آن نوع کالا پیش‌بینی نشده بودند، مجوزهای خاص صادر شد. با رعایت تدابیر ایمنی، توانستیم این مأموریت‌ها را بدون هیچ رخداد یا سانحه‌ای انجام دهیم.
عقب‌ماندگی حمل‌ونقل ریلی با سرمایه‌گذاری‌های فعلی جبران نمی‌شود
وی با تأکید بر ضرورت توسعه حمل‌ونقل ریلی اظهار کرد: استفاده از فناوری‌های جدید، هوش مصنوعی برای مدیریت حمل‌ونقل، توسعه ناوگان ریلی و متنوع‌سازی منابع تأمین مالی، از جمله موضوعاتی است که باید درباره آن‌ها ایده‌پردازی، مقاله‌نویسی، بحث و بررسی و تدبیر شود.
وی افزود: با توجه به شرایطی که کشور در آن قرار دارد، دولت به‌تنهایی نمی‌تواند تمام منابع مالی موردنیاز برای توسعه حمل‌ونقل ریلی را تأمین کند؛ بنابراین، باید درباره نحوه استفاده از منابع مردم و سایر ظرفیت‌های موجود برای توسعه این بخش نیز برنامه‌ریزی شود.
موسوی با اشاره به ضرورت تعامل با بخش غیردولتی گفت: در دولت چهاردهم و مدیریت مدیرعامل فعلی راه‌آهن، تعامل حداکثری با تمام انجمن‌های صنفی و علمی، شرکت‌های حمل‌ونقل، فورواردرها و کریرها برقرار بوده است. البته بخش عمده این تعاملات در راستای انجام وظایف عملیاتی و روزمره صورت گرفته است.
وی ادامه داد: با مشارکت فعالان این حوزه، چندین رویداد سرمایه‌گذاری در بخش زیرساخت و توسعه ناوگان، از جمله لکوموتیوهای باری و مسافری، رقم خورده است؛ اما آیا این اقدامات برای توسعه حمل‌ونقل ریلی کافی است؟ پاسخ منفی است، زیرا این اقدامات نمی‌تواند تمام عقب‌ماندگی‌های موجود را جبران کند یا همه تکالیف تعیین‌شده در قانون برنامه هفتم توسعه را پوشش دهد.
قائم‌مقام راه‌آهن تصریح کرد: به همین دلیل، برگزاری همایش‌هایی از این دست ضرورت دارد تا دیدگاه‌های بخش دولتی و غیردولتی، دانشگاهیان و فعالان سایر کشورها مطرح شود و تجربیات بین‌المللی در اختیار یکدیگر قرار گیرد. هدف این است که بتوانیم با کمترین هزینه، بهترین بهره‌برداری را از ظرفیت‌های موجود داشته باشیم.
خط ریلی آسیب‌دیده مشهد در کمتر از ۲۴ ساعت عملیاتی شد
وی با اشاره به آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های ریلی در جریان جنگ گفت: در این جنگ، از دو جهت مورد حمله قرار گرفتیم که یکی از آن‌ها هدف قرار دادن پل‌ها بود. بااین‌حال، به لطف خدا و با استفاده از توانمندی‌های موجود، تجهیزاتی که از قبل پیش‌بینی کرده بودیم و تدابیر اتخاذشده، توانستیم در کمتر از ۴۸ ساعت شبکه ریلی را مجدداً برقرار کنیم.
موسوی یادآور شد: در بخش بار نیز برخی مجموعه‌ها، به‌ویژه فولاد خوزستان و فولاد مبارکه، آسیب دیدند. حدود ۳۰ درصد از حمل‌ونقل بار راه‌آهن به این مجموعه‌ها اختصاص داشت، اما توانستیم با جایگزین‌کردن بارهای دیگر و مدیریت شرایط، شبکه ریلی را تا امروز به بهترین شکل ممکن اداره کنیم.
وی ادامه داد: در مقطعی با توجه به نوسانات، حدود ۳۰ درصد از بار خود را از دست دادیم و پس از آن، بخشی از این کاهش جبران شد. همچنان تلاش می‌کنیم تمام این میزان را جبران کنیم تا با بازسازی مجموعه‌های آسیب‌دیده، امکان ازسرگیری حمل‌ونقل بار آن‌ها نیز فراهم شود.
قائم‌مقام راه‌آهن در پایان خاطرنشان کرد: نوزدهمین همایش بین‌المللی حمل‌ونقل ریلی روزهای ۱۹ و ۲۰ آبان‌ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود و امیدواریم با حضور فعالان این حوزه، زمینه بهره‌گیری بیشتر از تجربیات داخلی و بین‌المللی برای توسعه حمل‌ونقل ریلی کشور فراهم شود.