وقتی هزینه‌های مدرسه، دغدغه نان‌آور خانواده می‌شود
تحصیل فرزندان، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های زنان سرپرست خانوار است؛ مادرانی که باید به‌تنهایی هزینه‌های زندگی و نیازهای آموزشی فرزندانشان را تأمین کنند. اگرچه آموزش عمومی در مدارس دولتی رایگان است، اما هزینه‌های جانبی تحصیل، از تهیه نوشت‌افزار و لباس فرم گرفته تا سرویس مدرسه و ابزارهای هوشمند، فشار اقتصادی مضاعفی بر این خانواده‌ها وارد می‌کند.
تورم لوازم‌التحریر؛ نخستین مانع تحصیلی
با آغاز سال تحصیلی، تهیه کیف، کفش، لباس فرم و نوشت‌افزار به یکی از هزینه‌های اجتناب‌ناپذیر خانواده‌ها تبدیل می‌شود. افزایش قیمت این اقلام برای خانواده‌هایی که تنها یک منبع درآمد محدود دارند، به معنای اختصاص بخش قابل‌توجهی از درآمد ماهانه به مخارج مدرسه است؛ هزینه‌ای که گاه در کنار اجاره‌بها و مخارج خوراک و درمان، تأمین آن دشوار می‌شود.
یکی از مادران سرپرست خانوار در گفت‌وگو با «بانوخبر» درباره این شرایط می‌گوید: «گاهی وقتی فهرست لوازم مدرسه را به دخترم می‌دهند، شب تا صبح خواب ندارم. نه از خستگی کار، بلکه از اینکه چطور باید با حقوق یک ماه، هم اجاره خانه را بدهم و هم این فهرست بلندبالا را تهیه کنم تا بچه‌ام جلوی همکلاسی‌هایش احساس کمبود نکند. تمام ترسم این است که مبادا فقر امروز من، سقف پرواز فردای او را کوتاه کند.»
هزینه‌های جانبی مدرسه؛ فشار مضاعف بر خانواده‌ها
هزینه سرویس رفت‌وآمد، کلاس‌های فوق‌برنامه، اردوها و مبالغی که گاه با عنوان کمک به مدرسه از خانواده‌ها دریافت می‌شود، از دیگر دغدغه‌های والدین کم‌درآمد است. این مخارج، حتی اگر هرکدام به‌تنهایی چندان سنگین به نظر نرسند، در مجموع می‌توانند بخش مهمی از بودجه ماهانه خانواده را به خود اختصاص دهند. برای زنان سرپرست خانوار، این شرایط گاه به معنای چشم‌پوشی از نیازهای شخصی و کاهش هزینه‌های ضروری زندگی است تا فرزندانشان بتوانند از امکانات آموزشی و فعالیت‌های مدرسه محروم نمانند.
شکاف دیجیتال؛ هزینه‌ای فراتر از کتاب و دفتر
گسترش استفاده از ابزارهای دیجیتال در فرایند آموزش، نیازهای تحصیلی دانش‌آموزان را نیز تغییر داده است. دسترسی به تلفن همراه هوشمند، تبلت و اینترنت در برخی فعالیت‌های آموزشی ضروری شده و نبود این امکانات می‌تواند دسترسی دانش‌آموزان به منابع یادگیری را محدود کند.
در چنین شرایطی، تهیه یک وسیله دیجیتال برای خانواده‌ای که در تأمین هزینه‌های اولیه زندگی با مشکل مواجه است، به مسئله‌ای جدی تبدیل می‌شود. برخی خانواده‌ها برای تأمین این نیاز ناچار به قرض گرفتن یا صرف‌نظر کردن از دیگر مخارج خود می‌شوند؛ وضعیتی که می‌تواند فاصله آموزشی میان دانش‌آموزان برخوردار و کم‌برخوردار را افزایش دهد.
حمایت مستمر؛ ضرورتی برای جلوگیری از بازتولید فقر
زنان سرپرست خانوار، علاوه بر تأمین هزینه‌های زندگی، مسئولیت حمایت عاطفی و پیگیری امور آموزشی فرزندان خود را نیز بر عهده دارند. در این میان، ناتوانی در تأمین نیازهای تحصیلی می‌تواند فرصت‌های آموزشی فرزندان را محدود کند و در بلندمدت، زمینه تداوم فقر در نسل‌های بعدی را فراهم آورد.از این رو، حمایت از تحصیل فرزندان این خانواده‌ها نباید به کمک‌های مقطعی و مناسبتی محدود شود.
طراحی بسته‌های حمایتی متناسب با نیازهای واقعی خانواده‌ها، تأمین نوشت‌افزار و پوشاک مدرسه، تسهیل دسترسی به امکانات آموزشی و دیجیتال و نظارت بر دریافت هزینه‌های مدارس دولتی می‌تواند بخشی از فشار اقتصادی واردشده بر این مادران را کاهش دهد.
تحصیل نباید به توان مالی خانواده وابسته باشد. حمایت مؤثر و مستمر از زنان سرپرست خانوار، علاوه بر کمک به تأمین نیازهای امروز آنان، سرمایه‌گذاری برای آینده فرزندانی است که نباید به دلیل شرایط اقتصادی خانواده، از فرصت‌های برابر برای یادگیری و پیشرفت محروم شوند.